Από το 2014 και μετά, σε όποια χώρα και αν αποφάσισε η FIFA να αναθέσει τη διοργάνωση του Μουντιάλ προκάλεσε μεγάλη συζήτηση. Η Ρωσία (2018), το Κατάρ (2022) και το 2026 η κοινοπραξία ΗΠΑ - Μεξικού - Καναδά ήταν επιλογές που έφεραν πολλές αντιδράσεις, αλλά ταυτόχρονα έφεραν και πολλά χρήματα στα ταμεία της Διεθνούς Ομοσπονδίας. Και όταν λέμε πολλά δεν είναι υπερβολή, αλλά πραγματικότητα.
Ο Τζιάνι Ινφαντίνο μπορεί να έχει κάνει τεράστια και εγκληματικά λάθη (σκεφτείτε μόνο τα θέματα με τις βίζες που αντιμετώπισαν ομάδες, διαιτητές, παράγοντες, φίλαθλοι, δημοσιογράφοι ή την αστειότητα με το Βραβείο Ειρήνης στον Τραμπ), αλλά αποδείχθηκε ότι είχε δίκιο όταν τον περασμένο Δεκέμβριο κατά την κλήρωση για τον κατάρτιση των ομίλων χαρακτήρισε το Μουντιάλ ως «το μεγαλύτερο γεγονός που έχει δει ποτέ η ανθρωπότητα». Και η δικαίωσή του ως προς το οικονομικό κομμάτι είναι απόλυτη, καθώς θα είναι σίγουρα η πιο κερδοφόρα διοργάνωση στην αθλητική ιστορία. Η FIFA πέρασε τα τελευταία χρόνια αναβαθμίζοντας συνεχώς τις προβλέψεις για τα έσοδά της, με την πιο πρόσφατη οικονομική έκθεση να αναφέρει ότι θα εισπράξει 11,5 δισ. ευρώ από τον τετραετή κύκλο που κορυφώνεται με το φετινό καλοκαιρινό τουρνουά. Μάλιστα, σχεδόν 8 δισ. από αυτά θα εισρεύσουν στα ταμεία της εντός του τρέχοντος έτους.
Για να δώσουμε ένα απτό μέγεθος προκειμένου να υπάρχει μια πιο ξεκάθαρη σύγκριση, αρκεί να αναφέρουμε ότι οι Ολυμπιακοί Αγώνες (η υπέρτατη αθλητική εκδήλωση) στο Παρίσι το 2024 απέφεραν 4,48 δισ. ευρώ! Πού οφείλεται η εκτόξευση των εσόδων του Μουντιάλ; Η αύξηση των ομάδων (48 από 32) προκάλεσε άνοδο άνω του 30% στα έσοδα από την πώληση των τηλεοπτικών δικαιωμάτων της διοργάνωσης. Τα αντίστοιχα του Μουντιάλ 2022 έφεραν στα ταμεία της FIFA 2,56 δισ. ευρώ, ενώ το φετινό τουρνουά πρόσθεσε άλλο ένα δισ. (3,5).
Συμφωνίες-ρεκόρ
Οταν από 64 αγώνες προσφέρεις στους τηλεοπτικούς παρόχους άλλους 40 αγώνες (104 στο σύνολο φέτος), τότε απλά βλέπεις τους λογαριασμούς σου να... ξεφεύγουν. Σ’ αυτό το κομμάτι (τηλεοπτικά) χρειάζεται να βγάλει κανείς το καπέλο στη FIFA και για την ευρηματικότητά της να κεφαλαιοποιήσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media).
Πώς το έκανε; Πουλώντας τα δικαιώματα ζωντανής μετάδοσης των πρώτων 10 λεπτών των αγώνων στο TikTok και το YouTube, με την ελπίδα να προσελκύσει νεότερους φιλάθλους προς την παραδοσιακή τηλεοπτική κάλυψη και ανακαλύπτοντας ταυτόχρονα μια νέα πηγή εσόδων.
Ενας άλλος τομέας όπου δημιουργήθηκε ιστορικό υψηλό είναι τα έσοδα από εμπορικούς εταίρους και χορηγούς, που θα αποφέρει το ποσό-ρεκόρ των 3 δισ. ευρώ!
«Αυτό είναι ήδη το πιο επιτυχημένο εμπορικό πρόγραμμα στην ιστορία της FIFA», αναφέρουν ειδικοί της αγοράς, με τη Διεθνή Ομοσπονδία να έχει υπογράψει 16 συμφωνίες με εταιρείες-κολοσσούς, αλλά και πλήθος περιφερειακών και τοπικών χορηγιών, δείχνοντας αξιοπρόσεκτη ευελιξία. Στο παρελθόν υπήρχε ένα σταθερό τίμημα για ένα συγκεκριμένο σύνολο δικαιωμάτων. Γι’ αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο η FIFA κινήθηκε με διαφορετική λογική, προσφέροντας στις εταιρείες βασικά εμπορικά δικαιώματα, αλλά με τη δυνατότητα να προσθέσουν έξτρα παροχές έναντι πρόσθετης αμοιβής.
Τα πακέτα φιλοξενίας
Το 22ο Μουντιάλ, το πρώτο που διεξήχθη σε αραβική χώρα (Κατάρ), είχε προσφέρει στη Διεθνή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου περίπου 1 δισ. ευρώ από το κομμάτι των εισιτηρίων και του hospitality (τα πακέτα φιλοξενίας). Και σε αυτόν τον τομέα η αύξηση των αγώνων δημιούργησε νέα δεδομένα, αλλά τα εκτιμώμενα έσοδα των 3 δισ. ευρώ είναι πολύ μεγαλύτερα απ’ ό,τι θα υπολόγιζε κανείς.
Οι Καταριανοί, θέλοντας να φέρουν κόσμο στο εμιράτο, είχαν κρατήσει τις τιμές (εισιτηρίων και διαμονής) σε... λογικά επίπεδα. Για παράδειγμα, τα εισιτήρια του τελικού πωλούνταν 600 με 1.000 ευρώ και το πιο ακριβό είχε φτάσει στα 1.400 ευρώ, ενώ τώρα το πιο ακριβό μαγικό χαρτάκι για τον τελικό της 19ης Ιουλίου στο Νιου Τζέρσεϊ κοστολογείται 9.450 ευρώ (επτά φορές πιο ακριβό!).
Γενικότερα, η ιστορία «εισιτήρια Μουντιάλ και φιλοξενία» έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις (και καταγγελίες από οργανώσεις φιλάθλων), καθώς είναι με διαφορά το πιο ακριβό όλων των εποχών.
Εξειδικευμένες ιστοσελίδες αναφέρουν ότι το κόστος για έναν φίλαθλο που θέλει να παρακολουθήσει την ομάδα του σε όλο το τουρνουά μπορεί να φτάσει και τα 30.000 δολάρια (27.000 ευρώ). Μάλιστα είναι χαρακτηριστική η ατάκα του Ντόναλντ Τραμπ όταν ενημερώθηκε για τις τιμές των εισιτηρίων (αν θεωρήσουμε ότι δεν είχε ιδέα): «Ούτε εγώ θα τα πλήρωνα!».
Πέρα όμως από το πιο ακριβό, είναι και το πιο... δύσκολο. Η δυσκολία έχει να κάνει με τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς που έχει επιβάλει η κυβέρνηση Τραμπ. Αρκεί να αναφέρουμε ότι τέσσερις από τις συμμετέχουσες χώρες υπόκεινται σε πλήρη ταξιδιωτική απαγόρευση (η οποία επηρεάζει τους τουρίστες, αλλά όχι τους παίκτες), ενώ οι προεόμενοι από μερικές άλλες πρέπει να περάσουν από αυστηρότατους ελέγχους για να εισέλθουν στη χώρα. Αυτή ακριβώς η συνθήκη κάνει πολλούς να αμφισβητούν τις εκτιμήσεις της FIFA για το ύψος των εσόδων, καθώς ούτε τα εισιτήρια έχουν εξαντληθεί, ούτε ο κόσμος που αναμενόταν έχει ταξιδέψει...
Το αν θα δικαιωθούν οι προβλέψεις της FIFA ή όχι θα το μάθουμε στο φινάλε, ενώ στο ερώτημα «πού ακριβώς πηγαίνουν αυτά τα λεφτά που κερδίζει η FIFA;», η απάντηση είναι: «Για το καλό του ποδοσφαίρου».
Ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός (;), η FIFA αναφέρει ότι θα επανεπενδύσει τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ από τα έσοδά της «για την ενίσχυση της παγκόσμιας ανάπτυξης του ποδοσφαίρου», μια αύξηση 20% σε σχέση με τον τρέχοντα κύκλο, αν και ο τρόπος διανομής αυτών των χρημάτων προκαλεί αντιδράσεις.
Περίπου 2,5 δισ. ευρώ διατίθενται σε άμεση χρηματοδότηση προς τις 211 ομοσπονδίες-μέλη της FIFA και τις έξι ηπειρωτικές συνομοσπονδίες. Και όταν δίνεις τόσα πολλά χρήματα σε αυτούς που ψηφίζουν για την ανάδειξη του προέδρου και του διοικητικού συμβουλίου, προφανέστατα όλο αυτό αποτελεί έναν άκρως αποτελεσματικό τρόπο για να διασφαλίσει η παρούσα ηγεσία την παραμονή της στην εξουσία.
Aμύθητα κέρδη
Μπορεί για τις πόλεις που θα φιλοξενήσουν τους αγώνες ο τελικός λογαριασμός να μην είναι θετικός, μπορεί να μην ξέρουμε από τώρα ποια χώρα θα κατακτήσει το Μουντιάλ, ωστόσο ξέρουμε ήδη έναν κλάδο που τρίβει τα χέρια του από ικανοποίηση λόγω της διεξαγωγής του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026 στη Βόρεια Αμερική: οι στοιχηματικές εταιρείες όλου του κόσμου!
Το φετινό Μουντιάλ θα σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ και θα αναδειχθεί ως το μεγαλύτερο στοιχηματικό γεγονός στην ιστορία του πλανήτη. Οι εκτιμήσεις των κορυφαίων αναλυτών και επενδυτικών τραπεζών δείχνουν μια τεράστια στοιχηματική έκρηξη, η οποία οφείλεται εν πολλοίς στο νέο διευρυμένο φορμάτ των 48 ομάδων (104 αγώνες αντί για 64), στις ευνοϊκές ζώνες ώρας της Βόρειας Αμερικής και στη νομιμοποίηση του online στοιχήματος σε δεκάδες Πολιτείες των ΗΠΑ. Οι οικονομικές προβλέψεις πραγματικά προκαλούν... ζαλάδα, καθώς οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι παγκοσμίως θα παιχθούν από 44 έως 52 δισ. ευρώ.
Το 2022 στην αντίστοιχη διοργάνωση στο Κατάρ ο τζίρος είχε φτάσει στα 30 δισ. ευρώ, κι αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τέσσερα χρόνια αργότερα αναμένεται αύξηση που θα κυμανθεί από 43% έως 70%! Τέτοια νούμερα θα τα ζήλευαν πολλοί κολοσσοί της παγκόσμιας οικονομίας, ενώ οι αναλυτές εκτιμούν ο μέσος όρος στοιχηματισμού ανά αγώνα θα αγγίξει ή θα ξεπεράσει τα 450 εκατ. ευρώ!
Στις τρεις χώρες που θα φιλοξενήσουν το τουρνουά ο τζίρος αναμένεται να φτάσει τα 5 δισ. ευρώ. Ειδικότερα στις ΗΠΑ, το online στοίχημα αναμένεται να ξεπεράσει τα 3,5 δισ., ενώ το αντίστοιχο νούμερο του 2022 ήταν μόλις 1,5 δισεκατομμύριο. Αυτό συμβαίνει επειδή πλέον το 65% του αμερικανικού πληθυσμού έχει πρόσβαση σε νόμιμες στοιχηματικές πλατφόρμες σε αντίθεση με το 40% που ίσχυε το 2022, συν το ότι οι αγώνες θα διεξάγονται σε ώρες υψηλής τηλεθέασης για την Αμερική.
Το… καυτό cooling break
Μπορεί για τις χώρες της Ευρώπης να είναι ένα πρόβλημα οι ανάποδες ώρες (τα περισσότερα ματς διεξάγονται μετά τα μεσάνυχτα), αλλά έστω και έτσι θα έχουν επιπλέον διαφημιστικά έσοδα λόγω των περίφημων cooling breaks (των ολιγόλεπτων διαλειμμάτων για δροσισμό των παικτών λόγω υψηλών θερμοκρασιών). Στο 35ο και στο 70ό λεπτό κάθε αγώνα θα υπάρχει μια διακοπή 90 δευτερολέπτων, με τους προπονητές να τη χρησιμοποιούν ως τάιμ άουτ και τους τηλεοπτικούς σταθμούς ως το Ελ Ντοράντο των εσόδων.
Οι εκτιμήσεις των ειδικών του αθλητικού μάρκετινγκ δείχνουν ότι τα cooling breaks μπορούν να αποφέρουν συνολικά επιπλέον έσοδα που αγγίζουν τα 300 εκατ. ευρώ παγκοσμίως για τους τηλεοπτικούς σταθμούς που κατέχουν τα δικαιώματα.
Σε αντίθεση με τη διακοπή στο ημίχρονο, όπου οι τηλεθεατές συχνά απομακρύνονται από την οθόνη, το cooling break συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ζωντανής ροής του αγώνα και συνήθως όταν η τηλεθέαση βρίσκεται στο ζενίθ της (peak) και το κοινό είναι απόλυτα προσηλωμένο. Ετσι, λοιπόν, ένα διαφημιστικό σποτ 30 δευτερολέπτων κατά τη διάρκεια ενός cooling break κοστολογείται από 20% έως 40% ακριβότερα σε σχέση με τις κανονικές διαφημίσεις του ημιχρόνου και μπορεί να φτάσει κοντά στο 1 εκατ. ευρώ!
Τα... έξοδα και τα έπαθλα
Πέρα όμως από τον πακτωλό χρημάτων που θα εισπράξει η FIFA, το τουρνουά έχει και...έξοδα και το Μουντιάλ 2026 πέρα από το πιο κερδοφόρο, αναμένεται να είναι και (μακράν του δεύτερου) το πιο δαπανηρό, αγγίζοντας τα 3,3 δισ. ευρώ (ποσό που περιλαμβάνει όλα τα λειτουργικά έξοδα και τα χρηματικά έπαθλα).
Η FIFA ανακοίνωσε πέρυσι ότι αυξάνει το ταμείο των χρηματικών επάθλων κατά 50% σε σχέση με το Κατάρ, στα 630 εκατ. ευρώ, με καθεμία από τις 48 ομάδες να αναμένεται αρχικά να λάβει τουλάχιστον 9 εκατ. δολάρια και τον νικητή να εισπράττει 44 εκατ. Αυτά τα νούμερα δεν ικανοποίησαν ιδιαίτερα τις συμμετέχουσες ομοσπονδίες, με τη FIFA να ανακοινώνει δύο μήνες πριν από τη σέντρα ότι τελικά θα μοιράσει 753 εκατ. ευρώ στις ομάδες - κάθε χώρα θα έχει μίνιμουμ εσόδων 11 εκατ. ευρώ.
Τα τρελά κέρδη και οι προβλέψεις
11,5 δισ. ευρώ
προβλέπεται ότι θα είναι τα έσοδα της FIFA
3 δισ. ευρώ
τα έσοδα από εμπορικούς εταίρους και χορηγούς
9.450 ευρώ
κοστίζει το πιο ακριβό εισιτήριο για τον τελικό της 19ης Ιουλίου
30.000 δολάρια
(27.000 ευρώ) το κόστος για έναν φίλαθλο που θέλει να παρακολουθήσει την ομάδα του σε όλο το τουρνουά
3,3 δισ. ευρώ
τα έξοδα της FIFA για το Μουντιάλ 2026 - αναμένεται να είναι (μακράν του δεύτερου) το πιο δαπανηρό
44 έως 52 δισ. ευρώ
εκτιμάται ότι θα παιχθούν στο στοίχημα
450 εκατ. ευρώ
εκτιμάται ότι θα φτάσει ο μέσος όρος στοιχηματισμού ανά αγώνα
300 εκατ. ευρώ
παγκοσμίως επιπλέον έσοδα μπορούν να αποφέρουν συνολικά τα cooling breaks για τους τηλεοπτικούς σταθμούς που κατέχουν
τα δικαιώματα