Με τη διεθνή σκηνή να αλλάζει ταχύτατα μετά τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και την Ευρώπη να αναζητά απαντήσεις για την οικονομία, την άμυνα και τη θέση της στον νέο παγκόσμιο χάρτη ισχύος, οι ηγέτες των 27 συγκεντρώνονται στις Βρυξέλλες για μια Σύνοδο Κορυφής που δύσκολα θα βγάλει μεγάλες αποφάσεις, αλλά αναμένεται να αποτυπώσει τις νέες συμμαχίες και τις πρώτες μεγάλες συγκρούσεις του επόμενου διαστήματος.
Το κλίμα και οι «κόκκινες γραμμές»
Η χρονική συγκυρία δεν περνά απαρατήρητη. Η Σύνοδος ανοίγει αυλαία λίγες ώρες μετά τη συμφωνία Ουάσιγκτον-Τεχεράνης ενώ παράλληλα ο πόλεμος στην Ουκρανία παραμένει ανοικτός, οι ευρωπαϊκές οικονομίες αναζητούν τρόπο να ανακτήσουν ανταγωνιστικότητα και οι σχέσεις με την Κίνα προκαλούν ολοένα μεγαλύτερους πονοκεφάλους στις Βρυξέλλες.
Οι «27» ηγέτες θα συζητήσουν για πρώτη φορά πάνω στο νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο της κυπριακής προεδρίας, το λεγόμενο nego box, το οποίο περιλαμβάνει πλέον και συγκεκριμένα οικονομικά μεγέθη. Είναι προφανές, ότι δεν θεωρείται ότι μπορεί να υπάρξει συμφωνία τώρα. Αντιθέτως, εκτιμούν ότι η τελική διαπραγμάτευση θα φτάσει έως το τέλος του έτους. Ωστόσο, η σημασία αυτής της Συνόδου βρίσκεται ακριβώς στο ότι για πρώτη φορά μπαίνουν στο τραπέζι οι αριθμοί.
Η ελληνική πλευρά προσέρχεται με ξεκάθαρες «κόκκινες γραμμές». Συνεργάτες του Κυριάκου Μητσοτάκη επισημαίνουν ότι οι αυξημένες φιλοδοξίες της Ευρώπης στην άμυνα, στην ενεργειακή ασφάλεια και στην ανταγωνιστικότητα προϋποθέτουν έναν πιο φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και νέα εργαλεία χρηματοδότησης. Στο πλαίσιο αυτό η Αθήνα συνεχίζει να υποστηρίζει τη λογική της κοινής ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και, όπου απαιτείται, του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού για επενδύσεις σε κοινά ευρωπαϊκά αγαθά όπως η άμυνα και η ενέργεια.
Το μπλόκο
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση απορρίπτει κάθε σκέψη να χρηματοδοτηθούν οι νέες προτεραιότητες της Ένωσης μέσω περικοπών στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική. Δεν είναι τυχαίο ότι το πρωί της Παρασκευής ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα συμμετάσχει μαζί με άλλους 15 ηγέτες στη συνάντηση των «Φίλων της Συνοχής». Πρόκειται για ένα άτυπο αλλά ισχυρό μπλοκ χωρών, κυρίως του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης, που επιδιώκει να αποτρέψει μειώσεις στα ταμεία συνοχής και στην ΚΑΠ, απέναντι στις πιέσεις των πιο «φειδωλών» κρατών-μελών.
Εξίσου έντονος είναι ο προβληματισμός της Αθήνας απέναντι σε σενάρια που προβλέπουν συγχώνευση των παραδοσιακών ευρωπαϊκών ταμείων σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό σχήμα ανά χώρα. Σε κορυφαίο επίπεδο έχουν εκφραστεί όχι απλώς οι επιφυλάξεις, αλλά η κάθετη αντίθεση της ελληνικής πλευράς, με δεδομένο ότι μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη στοχευμένη στήριξη προς τους αγρότες και τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες.
Ο «ελέφαντας στο δωμάτιο»
Η σημερινή ημέρα θα είναι αφιερωμένη κυρίως στην Ουκρανία, με τους ηγέτες να συζητούν τα επόμενα βήματα της ενταξιακής πορείας του Κιέβου και το άνοιγμα των πρώτων διαπραγματευτικών κεφαλαίων. Παράλληλα θα εξεταστούν τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας, με τον πρωθυπουργό να αναμένεται να επαναλάβει τη θέση ότι η ευρωπαϊκή άμυνα οφείλει να καλύπτει τις απειλές που αντιμετωπίζει συνολικά η ήπειρος, μέσα από μια πραγματική προσέγγιση «360 μοιρών».
Στο δείπνο των ηγετών που θα ακολουθήσει, οι συζητήσεις αναμένεται να επικεντρωθούν στην Κίνα. Όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές, η ευρωπαϊκή στρατηγική απέναντι στο Πεκίνο εξελίσσεται σε μία από τις πιο δύσκολες ασκήσεις ισορροπίας για την Ένωση. Ορισμένες χώρες πιέζουν για αυστηρότερα εμπορικά μέτρα και υψηλότερους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα, ενώ άλλες φοβούνται έναν εμπορικό πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες. Η ελληνική θέση εστιάζει στην ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ίδιας της Ευρώπης, μέσω χαμηλότερου ενεργειακού κόστους, βαθύτερης ενιαίας αγοράς και ταχύτερης προόδου στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Την Παρασκευή το ενδιαφέρον μεταφέρεται στη Μέση Ανατολή. Η Αθήνα αναμένεται να υποστηρίξει εκ νέου την ανάγκη αποκλιμάκωσης και διπλωματικής επίλυσης των διαφορών, χαιρετίζοντας τις τελευταίες εξελίξεις. Παράλληλα θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη πλήρους αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ομαλής λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, στα οποία η Ελλάδα συμμετέχει μέσω της γαλλοβρετανικής πρωτοβουλίας ασφάλειας στην περιοχή. Στην ίδια συνεδρίαση θα συζητηθεί και το μεταναστευτικό.
Οι προβολείς στην Ελλάδα
Στην εκδήλωση θα συμμετάσχουν επίσης η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ροξάνα Μινζάτου και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Σίμους Μπόλαντ, σε μια συζήτηση που κυβερνητικά στελέχη θεωρούν ενδεικτική της αυξανόμενης ευρωπαϊκής προσοχής προς το ελληνικό παράδειγμα στην αγορά εργασίας.